Raúl Rivero Castañeda, uno de los más destacados poetas cubanos de los últimos tiempos ha sido elogiado con los más encomiables adjetivos y también censurado con duros calificativos; nacido en  Morón, provincia de Ciego de Ávila, Cuba, en  noviembre de 1945, realizó  estudios primarios y secundarios en el Instituto de Morón y   estudios superiores en la Universidad de La Habana graduándose en 1969 como Licenciado en Periodismo, a partir de aquí R. Rivero desarrolla una impresionante labor como periodista, escritor, poeta, crítico de arte y guionista de radio y televisión  que lo lleva a alcanzar los más importantes premios literarios nacionales e internacionales, entre estos últimos el Premio Mundial de la Libertad de Prensa “Guillermo Cano” de la UNESCO/ 2004; el “Libertad de Prensa” de Reporteros sin Fronteras/1997 y el Maria Moor Cabot de la Universidad de Columbia en 1999.  

Cubano hasta la médula, ha tenido una vida simplemente extraordinaria, llena de venturas y desventuras, éxitos y descalabros, satisfacciones y sinsabores de todo tipo pero ha sido y continua siendo uno de esos compatriotas que tiene aún muchísimo que decir a todos los cubanos y también a medio mundo. Hasta su residencia, en un  hermoso barrio madrileño fui a visitarlo y a tomar de él sus lecciones o lesiones de historia.

Antonio LLaca: ¿Entonces es a partir de 1969  que comienzas a escribir?

Raúl Rivero: No, desde mi época de estudiante ya era colaborador de Juventud Rebelde, Alma Máter (revista de la Universidad de La Habana)  y de la página cultural de El Mundo (Cuba) hasta que el local de este periódico se incendió en 1968 y la publicación dejó de existir.

LL.: ¿Y cuando comienzas como periodista profesional?

RR.: En 1969, como periodista de plantilla de Cuba Internacional.

LL.: ¿Recuerdos de aquella época?

RR.: Muchos, sobre todo la presencia de Darío Carmona, periodista español que tenía un estilo muy peculiar de escribir, fue un maestro para muchos de nosotros; también a Antonio Benítez Rojo, escritor cubano fallecido en el exilio y a Ernesto González Bermejo, uruguayo, un periodista brillante, de quien también aprendí mucho. Cuba Internacional fue un valor literario del periodismo nuestro, allí también se originó un grupo importante de escritores jóvenes (ya no lo somos tanto) cubanos: Eliseo Diego, Alberto Conte, Minerva Salado (estos dos últimos exiliados), Víctor Casaud, etc.

LL.: ¿Y otras actividades?

RR.: Sí, también hacía guiones para Radio Rebelde y sobre temas culturales para la televisión (críticas de teatro, décimas, poesías) y colaboraba en las revistas “La Gaceta de Cuba” (de la Unión Nacional de Escritores y Artistas de Cuba-UNEAC-) y en “Casa”, de la Casa de las Américas, entretanto Cuba Internacional, que en sus inicios dependía del Instituto Nacional de Reforma Agraria (INRA) pasó entonces a formar parte de la agencia de noticias Prensa Latina y por tanto termino trabajando para esta agencia, aquí ocurrió un importante cambio en el género periodístico que realizaba.

LL.: ¿Por qué?

RR.: Porque tuve que empezar a hacer “periodismo cablegráfico”, de párrafos muy breves, “heads” o cabeceras de noticias muy concisas, de impacto, en fin que no me gustaba el trabajo de hacer cables de noticias de Cuba hacia el exterior.

LL.: ¿Por alguna razón en particular?

RR.: No se avenía con mi manera de ver el periodismo, a mi juicio esta más que una profesión  es una necesidad o un ansia de comunicación, con el estilo “cablegráfico” quizás estaba informando pero no me estaba comunicando con mis lectores; pero en fin, en 1972 me nombran corresponsal en Moscú, en los mejores momentos de la relación Cuba-Unión Soviética; compartía la corresponsalía allá con Aurelio Martínez quien continúa en Presa Latina ahora con un alto cargo. Estuve en Moscú alrededor de tres años.

LL.: ¿Recuerdos, anécdotas?

RR.: Fue muy importante mi estancia allí desde el punto de vista profesional, la experiencia era nueva, trabajaba junto a periodistas de muchos países, gente de mucho nombre.

LL.: ¿Y desde el punto de vista político?

RR.: Muy sencillo, yo estaba en el lugar que era el reflejo de lo que iba a ser el futuro de Cuba y ese futuro no me gustaba, era una sociedad cerrada, hipócrita, de valores subvertidos, donde era más importante la lealtad al partido que la capacidad de la gente  para examinar críticamente la sociedad y su realidad, era una sociedad mediocre que rendía culto a la mediocridad y al miedo, se temía a la represión, al poder absoluto del estado que te podía borrar de un plumazo, a la KGB, etc.

LL.: ¿Entonces por estos años 70 se inicia tu decepción con la idea del socialismo?

RR.: Hasta ese entonces yo era un “compañero de viaje” del comunismo, a partir de aquí comencé a bajarme del tren.

LL.: ¿Cuándo regresas a Cuba? RR.: En 1976; una vez en La Habana pedí discretamente salir de Prensa Latina, no quería volver a hacer periodismo de ese tipo, pasé entonces a trabajar en relaciones públicas de la UNEAC, eso me dejaba tiempo para escribir otras cosas sobre todo poesía aunque también algo de crítica literaria, comentarios, etc. Allí hice una profunda amistad con Nicolás Guillén y Eliseo Diego. En la UNEAC estuve hasta 1981. LL.: ¿Tenías ya numerosos libros publicados? RR.: Sí, tenía “Papel de Hombre” que recibió el Premio David/1969; “Poesía sobre la Tierra”, premio Julián del Casal 1972; “Corazón que Ofrecer”/1978, “Poesía Pública”, premio 26 de Julio”/1980, después publiqué “Escribo de Memoria”, mi último libro en Cuba, en 1985; en el extranjero tengo la antología poética “Herejías Elegidas” con la Editorial Betania (Madrid/1998); “Pruebas de Contacto, Ed. Sibi, Miami/1999; “Antología Poética”, Ed. Arquitrave de Colombia/2001; “Recuerdos Olvidados”  Ed. Gallimard, Francia/2002; “Sin pan y sin palabras” Ed. Península, Barcelona/2003, “Lesiones de Historia” con Ed. Advana Vieja, Valencia/2006…

Foto de izq. a derecha : Raúl Rivero, Antonio Llaca, Pedro Pablo Alvarez.

LL.: “Lesiones…” resultó ser un delicioso recuento de crónicas de la sociedad cubana actual…

RR.: Son las crónicas que el gobierno (cubano) no puede publicar, el retrato escrito de la dictadura científica.

LL.: ¿Y cuándo RR rompe o se baja definitivamente del tren del socialismo?

RR.: En 1998 pero esto fue un proceso, renuncié a todo por escrito: a mi trabajo, a la membresía de la UNEAC y de la UPEC (Unión de Periodistas y Escritores de Cuba); en esos momentos pasé a sufrir el “síndrome del fantasma” donde nadie te ve, ni te conoce, ni te saludan por las calles, además pasé hambre y necesidades de todo tipo. Mi disidencia se hace pública en 1991 cuando firmo “La Carta de los Diez”  un documento en que junto a Maria Elena Cruz Varela, José Lorenzo Fuentes, Manuel Díaz Martínez, Bernardo Marques y otros pedíamos libertad para los presos políticos, elecciones libres y directas, libre flujo migratorio, ayuda internacional en medicamentos, mercado libre campesino, etc.

LL.: ¿Entonces comenzaste a sufrir persecución?

RR.: Sí, ya yo no tenía trabajo y a mi esposa también la echaron a la calle, a mi madre le quitaron la pensión de viuda que recibía por la fabulosa suma de 72 pesos mensuales (unos 3 dólares); el mundo se me puso “chiquito”, vivía del aire, de las ayudas que me podían dar las amistades que me quedaban y familiares que tampoco tenían buena situación económica; yo tenía un automóvil y lo tuve que vender, en fin me compré un coche y un caballo ( luego conseguí otro caballo más) y junto a un primo me dediqué al transporte de personas en Morón, como “cochero” me ganaba  unos 250 pesos al mes, con eso sobrevivía.

LL.: ¿Y  tu actividad como periodista y escritor  cesó?

RR.: En 1992 fundé el “Club de Periodistas de La Habana”  junto a José Rivero García, Bernardo Marques Ravelo y Nancy Estrada pero fue un fracaso, no teníamos donde publicar los artículos y casi nadie creía en eso del Club aunque sí hubo un creyente, Carlos Alberto Montaner, a quien le hacíamos llegar nuestros escritos a través de personas que podían viajar al exterior y en ocasiones, cuando se podía, nos pagaba por ellos pero en muchas oportunidades o nosotros le debíamos artículos a Montaner o él nos debía dinero ya que no teníamos contacto regular. En septiembre de 1995 fundé Cubapress y el hecho de que en ese entonces Cuba se había vinculado a la telefonía por satélite dio un vuelco al trabajo periodístico independiente ya que tenía muchas más posibilidades de vincularme con el exterior, era “la tecnología contra la dictadura”; Cubapress llegó a tener corresponsales en todas las provincias y unos 30 colaboradores…

LL.: ¿En ese momento te conviertes en un peligro para el Gobierno cubano?

RR.: Sí porque empezamos a dar información objetiva, desde dentro de Cuba, de los agujeros negros de la sociedad…

LL.: ¿Te arrestaron?, ¿fuiste preso?

RR.: Por primera vez en 1996, creo que me arrestaron unas 6 ó 7 veces más hasta el año 2003 en que soy enjuiciado por “colaboración con un gobierno extranjero” (Ley 88 o “Ley Mordaza”)  y fui condenado a 20 años de privación de libertad.

LL.: ¿Y con cuál Gobierno estabas colaborando?

RR.: Con el Gobierno norteamericano según la versión oficial y con el Gobierno cubano según mi versión personal; yo solo hacía las críticas correspondientes a la mala administración, a las medidas represivas y al caos económico que vive Cuba pero Castro (Fidel) no lo entendió de una manera constructiva.

LL.: ¿Y Castro conocía de tu labor como poeta y periodista?

RR.: Él dice que no conoce mi poesía y eso está reflejado en el libro de Ignacio Ramonet  quien le pregunta en tres ocasiones por mí; Fidel no es un lector de poesías, él es un cubano muy raro, fíjate que dice que su música preferida son las marchas militares según publicó Gianni Miná.

LL.: ¿Cómo logras salir de prisión?

RR.: Desde un primer momento se hizo una gran campaña internacional en la que intervinieron el exilio cubano, centenares de escritores, periodistas y artistas de Europa y América, parlamentarios y hombres políticos de diferentes colores y un trabajo muy poderoso aquí en España. La gestión directa de mi salida la inició José María Aznar durante su mandato y la continuó e hizo efectiva  el actual gobierno de Rodríguez Zapatero; hubo una intervención importante del Gabo (el Premio Nóbel colombiano Gabriel García Márquez)  con quien mantengo una relación amistosa de años y también “empujó” mucho desde Portugal otro colombiano, Plinio Apuleyo Mendoza, mi gran amigo. Yo me había enfermado muy seriamente en la prisión de Canaleta en Ciego de Ávila y la intervención de Plinio fue muy oportuna, en fin que me liberaron luego de dos años mediante una figura de “licencia extrapenal” (casa por cárcel) y el Gobierno español me abrió sus puertas, llegué a Madrid el 1ro de Abril de 2005.

LL.: ¿Y qué opinión tienes de la actualidad cubana, qué piensa Raúl Rivero  del Gobierno de Raúl Castro? ¿Hay transición en Cuba?

RR.: No creo que haya transición, solo hay un cambio de muebles para acomodar a Raúl. Podrá hablarse de transición cuando hayan sido liberados todos los presos políticos y queden abolidas las medidas judiciales que permiten volver a rellenar las cárceles en 24 horas.

LL.: ¿Los presos políticos son tu mayor preocupación?

RR.: Sí porque algunos corren  serio peligro de morir en o a consecuencias de la prisión y aunque para el común de la gente solo se trata de una cifra para mí son gente con rostro, nombres y apellidos; a muchos de ellos me atan lazos de hermandad y amistad.

La tarde en Madrid, habitualmente larga en  primavera, ha corrido mucho mas de prisa de lo que hubiera deseado; Raúl y Blanca, su esposa, han tenido la amabilidad de  responder a mis andanadas de preguntas con una paciencia infinita, pero todo, y también esta entrevista ha de tener un punto final, y como entrevista al fin con una última pregunta…

LL.: ¿Qué hace Raúl Rivero hoy por hoy y qué planes tiene para el futuro?

RR.: Tengo dos columnas fijas en El Mundo de Madrid que son mi medio de vida, continúo haciendo poesías y próximamente saldrá a la luz mi último libro “Memorias de la Cárcel”, un relato de los dos años que estuve como huésped en las prisiones del Sr. Castro. Mi plan, el mismo de siempre, escribir y trabajar por ir a Cuba a hacer un periodismo libre, plural e independiente.

Fdo.: Dr. Antonio LLaca.

Desde Madrid, Abril de 2008.

PS.: Mi agradecimiento a Pedro Pablo Álvarez, al Arq. Carlos Payá, al periodista Gilberto García y a Solidaridad de Trabajadores Cubanos por la ayuda brindada para la realización de esta entrevista.

Publicado en:

Cuba en el Mundo:

http://64.233.169.104/search?q=cache:CEkH8gw9030J:www.cubaenelmundo.com/+Antonio+LLaca&hl=es&ct=clnk&cd=10

Cuba Verdad:

http://cubadata.blogspot.com/2008/05/entrevista-ral-rivero-lesiones-de.html

Misceláneas de Cuba:

http://www.miscelaneasdecuba.net/web/article.asp?artID=15132

Oswaldopaya.org:

http://www.oswaldopaya.org/es/2008/04/30/entrevista-a-raul-rivero-lesiones-de-historia-por-dr-anonio-llacat/

Liberpress-Cuba Represión:

http://correo.cantv.net/default.asp?file=HTML_readItem_INT.asp&folder=inbox&pagina=1&msgid=16304

http://cubarepresion.blogspot.com/2008/05/entrevista-ral-rivero-lesiones-de.html

Noticuba Internacional (NCI)

http://groups.google.es/group/noticubainternacional/browse_thread/thread/96454b27f84a61d0

Asociación Española Cuba en Transición:

http://www.cubaentransicion.com/noticia.php?id=1142

Baracutey Cubano:

http://baracuteycubano.blogspot.com/2008/05/entrevista-raul-rivero-lesiones-de.html

 

---

Wywiad z Raúlem Rivero: Lesiones de historia

  Antonio Llaca, Miscelaneas de Cuba
Raúl Rivero Castañeda, jeden z najważniejszych, w ostatnim czasie, poetów kubańskich, a zarazem cenzurowany z najcięższych paragrafów. Urodził się w Morón, prowincja Ciego de Ávila na Kubie, w listopadzie 1945 roku. Po ukończeniu szkół podstawowej i średniej w Instituto de Morón uzyskał tytuł magistra dziennikarstwa na Uniwersytecie w Hawanie.
 

Od tego momentu R. Rivero rozpoczyna pracę dziennikarza, pisarza, poety, krytyka sztuki i scenarzysty radiowego i telewizyjnego.  Z czasem uzyskując najwyższe wyróżnienia w kraju i za granicą, m.in.  w 2004 roku Światowa Nagroda Wolności Prasy im. Guillermo Cano przyznawaną przez UNESCO; w 1997 roku prestiżowa nagroda Wolności Prasy przyznawana przez organizację Reporterzy bez Granic, a w 1999 roku Nagrodę Marii Moor Cabot z Uniwersytetu Kolumbii.

Raul Rivero wiedzie niezwykłe życie - pełne wzlotów i upadków,  sukcesów i porażek, radości i smutków, jednak w tym wszystkim był i nadal pozostaje  jedną z tych osób, która ciągle ma dużo do przekazania, tak Kubańczykom, jak i reszcie świata. Poszedłem go odwiedzić w jego mieszkaniu w prześlicznej dzielnicy Madrytu, by opowiedział mi o jednej ze swych bolesnych lekcji – urazów - historii

[Gra słów w języku hiszpańskim w nawiązaniu do tytułu książki Raúla Rivero „Lesiones de historia”; lesiones- hiszp. rany, urazy. Ich wymowa jest podobna do hiszp. słowa lekcje – lecciones. Przyp. tł.]

Antonio Llaca (ALL): Zatem zaczynasz pisać w 1969 roku?
Raúl Rivero (RR): Nie, już w czasach studenckich współpracowałem z dziennikiem Juventud Rebelde, Alma Máter (magazynem Uniwersytetu Hawańskiego) oraz z działem kulturalnym kubańskiej gazety El Mundo, do czasu, kiedy spaliła się siedziba gazety w 1968 roku i pismo przestało się ukazywać.
ALL: A kiedy zacząłeś być zawodowym dziennikarzem?
RR: W 1969 roku, jako dziennikarz na etacie w Cuba Internacional.
ALL: Jakieś wspomnienia z tamtego okresu?
RR: Wiele, przede wszystkim wspominam Dario Carmona, hiszpańskiego dziennikarza, który miał bardzo szczególny styl pisania, dla wielu z nas był mistrzem; a także Antonio Benítez Rojo, pisarza kubańskiego, który zmarł na wygnaniu i Ernesto González Bermejo, Urugwajczyka, znakomitego dziennikarza, od którego też się dużo nauczyłem. Magazyn Cuba Internacional nadawał wartość literacką naszemu dziennikarstwu, stamtąd wyszła istotna grupa młodych pisarzy kubańskich (już nie ma nas tylu): Eliseo Diego, Alberto Conte, Minerva Salado (tych dwóch ostatnich na uchodźstwie), Víctor Casaud etc.
ALL: A inne rodzaje działalności?
RR: Przygotowywałem również scenariusze dla Radia Rebelde, a dla telewizji programy o tematyce kulturalnej . Współpracowałem z czasopismami "La Gaceta de Cuba"(magazyn Związku Krajowego Pisarzy i Artystów Kuby - UNEAC) oraz z magazynem "Casa" publikowanym przez Casa de las Américas. W międzyczasie Cuba Internacional, która początkowo podlegała Narodowemu Instytutowi Reformy Rolnej (INRA), stała się częścią agencji prasowej Prensa Latina i w ten sposób zacząłem dla nich pracować, co spowodowało istotną zmianę w rodzaju dziennikarstwa, które uprawiałem.
ALL: Dlaczego?
RR: Ponieważ musiałem zacząć uprawiać dziennikarstwo depeszowe, złożone z króciutkich paragrafów, tzw. "heads", czyli nagłówków wiadomości bardzo zwięzłych, uderzeniowych. Ostatecznie jednak nie podobało mi się depeszowanie wiadomości z Kuby za granicę.
ALL: Z jakiegoś szczególnego powodu?
RR: Nie zgadzało się to z moim sposobem postrzegania dziennikarstwa. Według mnie bardziej niż zawód, jest to raczej pewna potrzeba czy żądza komunikowania. Za pomocą depesz, być może informowałem, ale nie komunikowałem się z moimi czytelnikami. Ale w końcu, w 1972 roku zostałem mianowany korespondentem w Moskwie, w najlepszym okresie stosunków Kuba-ZSRR. Byłem tam korespondentem wraz z Aurelio Martínezem, który do dziś pracuje w Prensa Latina, piastując jakieś wysokie stanowisko. Spędziłem w Moskwie prawie trzy lata.
ALL: Jakieś wspomnienia, anegdoty?
RR: Z zawodowego punktu widzenia, mój pobyt tam był bardzo dla mnie istotny, to było nowe doświadczenie, pracowałem wraz z dziennikarzami z różnych krajów, często uznanymi.
ALL: A z punktu widzenia politycznego?
RR: To bardzo proste. Znajdowałem się w miejscu, które było odzwierciedleniem tego, czym w przyszłości miała stać się Kuba i taka przyszłość mi nie odpowiadała. Zamknięte społeczeństwo, pełne hipokryzji, o odwróconych wartościach, w którym lojalność wobec partii przeważała nad zdolnością człowieka do krytycznego spojrzenia na społeczeństwo i swoją sytuację. Było to społeczeństwo przeciętne, które żyło w kulcie przeciętności i strachu, bało się represji, władzy absolutnej państwa, które mogło cię wymazać jednym pociągnięciem pióra.
ALL: Zatem to właśnie w latach 70-tych rozpoczyna się twoje rozczarowanie ideą socjalizmu?
RR: Aż dotąd byłem jakby towarzyszem podróży komunizmu. Od tego czasu zacząłem wysiadać z pociągu.
ALL: Kiedy wróciłeś na Kubę?
RR: W 1976 roku. Pewnego razu w Hawanie, dyskretnie poprosiłem, by pozwolono mi opuścić Prensa Latina, nie chciałem wracać do dziennikarstwa tego rodzaju. Przeniosłem się wówczas do działu stosunków zagranicznych w UNEAC, co pozostawiało mi czas na pisanie innych rzeczy, przede wszystkim poezji, choć także trochę krytyki literackiej, komentarzy etc. Wówczas zaprzyjaźniłem się bardzo z Nicolasem Guillénem i Eliseo Diego. W UNEAC pozostałem aż do 1981 roku.
ALL: Opublikowałeś już wówczas wiele książek.
RR: Tak. Książka Papel de Hombre, otrzymała nagrodę Davida w 1969 roku, Poesía sobre la Tierra, nagrodę Julián del Casal (1972), Corazón que Ofrecer (1978), Poesía Pública- Nagroda 26 Lipca (1980). Potem opublikowałem Escribo de Memoria , moją ostatnią książke na Kubie, w 1985 roku. Za granicą wydawnictwo Betania z Madrytu wydało antologię mojej poezji Herejías Elegidas w 1998 roku; Pruebas d Contacto, wyd. Sibi z Miami (1990); Antología Poética, wyd. Arquitrave z Columbii (2001); Recuerdos Olvidados, wyd. Gallimard, Francja (2000); Sin pan y sin palabras , wyd. Peninsula, Barcelona (2003); Lesiones de historia, wyd. Aduana Vieja, Valencia (2006).
ALL: „Lesiones de historia” okazało się być znakomitym zapisem kronikarskim życia dzisiejszego społeczeństwa kubańskiego…
RR: Są to kroniki, których władze (kubańskie) nie mogą opublikować, portret pisany naukowej dyktatury.
ALL: A kiedy Raul Rivero łamie si,  czy ostatecznie wysiada z pociągu Socjalizm?
RR: W 1998 roku, ale to był proces. Zrzekłem się wszystkiego na piśmie: mojej pracy, członkostwa w UNEAC i UPEC (Związek Dziennikarzy i Pisarzy Kuby). W tamtym czasie dopadł mnie syndrom niewidzialnego, kiedy to nikt cię nie widzi, nie poznaje i nie pozdrawia na ulicy. Ponadto cierpiałem głód i wszelkie niedostatki. Moja dysydencja stała się sprawą publiczną w 1991 roku, kiedy podpisałem  Kartę dziesięciu, dokument, w którym wraz z Marią Eleną Cruz Varelą, José Lorenzo Fuentesem, Manuelem Díaz Martinezem, Bernanrdo Marquezem i innymi, domagaliśmy się wolności dla więźniów politycznych oraz wolnych i bezpośrednich wyborów, swobody poruszania się, pomocy zagranicznej w postaci leków, wolnego rynku na rolne produkty żywnościowe, etc.
ALL: Wtedy zaczęły się represje wobec Ciebie?
RR: Tak. Nie miałem już pracy, wyrzucono też moją żonę, mojej matce odebrano rentę po zmarłym mężu , którą otrzymywała w astronomicznej wysokości 72 peso miesięcznie (około 3 dolary). Świat stał się dla mnie ciasny, żyłem powietrzem, utrzymywałem się dzięki pomocy tych kilku przyjaciół, którzy pozostali, i krewnych, choć oni sami nie byli w lepszej sytuacji ekonomicznej. Musiałem sprzedać samochód, aż w końcu kupiłem wóz z koniem (z czasem dokupiłem jeszcze jednego konia) w wraz z jednym moim kuzynem zająłem się transportem ludzi w mieście Morón. Jako woźnica zarabiałem około 250 peso miesięcznie i dawało się z tego przeżyć.
ALL: Zarzuciłeś wówczas swoją pracę jako dziennikarz i pisarz?
RR: W 1992 roku założyłem Klub Dziennikarzy Hawany  wraz z José Rivero García, Bernardo Marques Ravelo i Nancy Estrada, ale to była zupełna porażka. Nie mieliśmy gdzie publikować naszych artykułów i prawie nikt nie wierzył w ten nasz Klub, poza Carlosem Alberto Montanerem, któremu przekazywaliśmy nasze teksty poprzez osoby, które od czasu do czasu wyjeżdżały z kraju, jak tylko się dało. Ale często albo my zalegaliśmy mu z artykułami, albo on nam z pieniędzmi z powodu braku regularnego kontaktu.
We wrześniu 1990 roku założyłem Cubapress. W tym samym czasie Kuba włączyła się w komunikację telefoniczną za pomocą satelity, co spowodowało zwrot w pracy dziennikarzy niezależnych. Dzięki temu miałem dużo więcej możliwości, by nawiązać kontakty zagraniczne, w tej erze technologii przeciw dyktaturze. Cubapress zdołała ustanowić własnych korespondentów we wszystkich prowincjach. Było ich około 30.
ALL: Czy w tym momencie stałeś się wrogiem rządu kubańskiego?
RR: Tak, ponieważ zaczęliśmy przekazywać wiadomości obiektywne, z wnętrza Kuby, z czarnych dziur społeczeństwa.
ALL: Aresztowali Cię? Byłeś w więzieniu?
RR: Po raz pierwszy w 1996 roku. Wydaje mi się, że byłem aresztowany jakieś 6 czy 7 razy, aż do 2003 roku, kiedy zostałem skazany za współpracę z obcym rządem (tzw. paragraf kneblujący, albo paragraf 88) na 20 lat pozbawienia wolności.
ALL: A z którym rządem współpracowałeś?
RR: Z rządem Stanów Zjednoczonych według wersji oficjalnej, a według mnie współpracowałem z rządem kubańskim. Podejmowałem jedynie krytykę wobec złego administrowania, środków represji i pogrążonej w chaosie gospodarki na Kubie, ale Castro (Fidel) nie dostrzegł w tym nic konstruktywnego.
ALL: Czy Castro znał Twoją poezję i dziennikarstwo?
RR: On sam mówi, że nie zna mojej poezji, co widać w książce Ignacio Ramoneta, który w trzech miejscach pyta go o mnie. Fidel nie jest czytelnikiem poezji, jest bardzo dziwnym Kubańczykiem, zauważ, że jak sam mówi, jego ulubionym rodzajem muzycznym są marsze wojskowe, według Gianni Mina.
ALL: Jak udało Ci się wyjść z więzienia?
RR: Od pierwszej chwili trwała wielka, międzynarodowa kampania, zainicjowana przez kubańskich emigrantów, setki pisarzy, dziennikarzy i artystów z Europy i Stanów Zjednoczonych, parlamentarzystów i polityków różnych opcji. Tu w Hiszpanii włożono w to wiele pracy.
Bezpośrednie starania o moje uwolnienie rozpoczął Jose María Aznar w czasie swego urzędowania, a kontynuował je i doprowadził do końca obecny rząd Rodrigueza Zapatero. Miała miejsce ważna interwencja ze strony Gabo (kolumbijski pisarz Gabriel García Márquez, laureat Nagrody Nobla), z którym przyjaźnię się od lat, a z Portugalii „popychał”  sprawę mocno inny Kolumbijczyk, Plinio Apuleyo Mendoza, mój wielki przyjaciel. W więzieniu Canaleta en Ciego de Ávila poważnie się rozchorowałem i interwencja Plinio przyszła w samą porę. W końcu zostałem zwolniony po dwóch i pół roku więzienia  na tzw. Licencia extrapenal (areszt domowy), a rząd Hiszpanii otwarł przede mną drzwi. Przybyłem do Madrytu 1 kwietnia 2005 roku.
ALL: Co sądzisz o obecnej sytuacji na Kubie? Co Raúl Rivero sądzi o rządzie Raúla Castro? Czy na Kubie jest transformacja?
RR: Nie uważam, że na Kubie zachodzi transformacja. To tylko przemeblowanie dla wygody Raúla. Będzie można mówić o transformacji, kiedy uwolnieni zostaną wszyscy więźniowie polityczni i zniesione zostaną przepisy prawne, które pozwoliłyby zapełnić więzienia ponownie w ciągu 24 godzin.
ALL: Los więźniów politycznych obchodzi Cię najbardziej?
RR: Tak, ponieważ niektórzy z nich ponoszą poważne ryzyko utraty życia i chociaż dla zwykłych ludzi chodzi tu tylko o jakiś numer, to dla mnie są to ludzie, którzy mają twarz, imię i nazwisko. Z wieloma z nimi łączą mnie więzi braterstwa i przyjaźni.
ALL: Czym dzisiaj zajmuje się Raúl Rivero i jakie ma plany na najbliższą przyszłość?
RR: Prowadzę dwie kolumny w dzienniku El Mundo z Madrytu, z których się utrzymuję. Nadal piszę wiersze, a wkrótce wyjdzie moja ostatnia książka Memorias de la Cárcel, czyli zbiór opowiadań z dwóch lat, kiedy gościłem w więzieniach pana Castro. Plan na przyszłość mam taki sam od dawna: pisać i pracować, by móc pojechać na Kubę i zajmować się dziennikarstwem wolnym, pluralistycznym i niezależnym.
Oprac. i tłum. PS
Źródło: http://www.miscelaneasdecuba.net/web/article.asp?artID=15132
Zobacz także:
Lesiones de historia, wybór tekstów
Więzień słowa, Maciej Stasiński
Portret Czworga, Raúl Rivero
Cudze cierpienia, Raúl Rivero